4.664 km2 yüzölçüme sahip Trabzon ili, Doğu Karadeniz Dağlarının oluşturduğu yayın ortasındaki Kalkanlı dağlık kütlesinin kuzeye bakan yamaçlarında 38° 30′ – 40° 30′ doğu meridyenleri ile 40° 30′ – 41° 30′ kuzey paralelleri arasında yer almakta olup, kuzeyinde Karadeniz, güneyinde Gümüşhane ve Bayburt, doğusunda Rize, batısında Giresun ili bulunmaktadır.

ARAZİ DURUMU

4685 km2 yüzölçümüne sahip Trabzon Türkiye topraklarının % 6’sını kaplamaktadır. Nüfusu 1997 sayımına göre 858.685 kişi olup, kilometre kare başına 183 kişi düşmektedir. Bu oran kıyılardan iç kısımlara gidildikçe azalmaktadır. Yerleşim daha ziyade kıyı düzlükleri ve yamaçlarda yoğunlaşmıştır. Şehir merkezinin deniz seviyesinden yüksekliği 30 m. dir. Deniz seviyesinden başlayarak güneye doğru artan yükseklik, bölgede yaklaşık 3.000 m. yi bulur. İç kesimlerde dağlar, tepeler ve yaylalar yer almaktadır. Genel olarak bakıldığında Trabzon İli, Çoruh vadisi ile Melet çayı arasında sahile paralel uzanan dağlardan teşekkül eden yaklaşık 325 km. uzunluğundaki çok arazili platformun kuzey kısmını kaplar. Topraklarının % 30′u dağlık, %60′ı denizden uzaklaştıkça yükselen eğilimde engebeli arazi, %10 ‘u düzlüktür. İl sınırları içinde Kemer (2.856 m.) , Kastan (2.500 m), Çakırgöl (3.036 m), Zigana ( 2.536 m) ve Horos (2.396 m) dağları yer alır. İlin bitki örtüsü arazinin yapısına paralel olarak çeşitlilik göstermektedir. Bitki örtüsü çay ve fındık ile doğudaki yağış alan alanlar ve il merkezinde ormanlardan oluşur. Buna karşın, şehrin güney sınırını tanımlayan yüksek dağların az eğimli ve düzlük kısımları çayır ve mera niteliğindedir.

DAĞLAR

Bölge Doğu Karadeniz engebeleri diye adlandırılan,doğuda Çoruh Nehri vadisinden batıda Ordu yakınlarındaki Melet Suyuna kadar devam eden yaklaşık olarak 403 km. lik bir uzunluk gösteren devamlı dağlar arasında kalır. En yüksek dağlardan çıkan ve dik yamaçlarla Karadeniz’e dökülen küçük dere ve çaylar 50 km. yi geçmez. Çoruh- Melet Çayı arasındaki bu engebelerin Trabzon İli içinde kalan dağları Of güneyinde SOĞANLI, Sürmene güneyinde Kemer, Zülfe, Kestan, Trabzon’un güneyinde Çakırgöl ve Zigana ve Vakfıkebir’in güneyinde Horos yükselti gösterirler. Yukarıda adları belirtilen bu dağların İl sınırları içinde kalanları , kıyıdan doruk noktalarına kadar 30-40 km. arasında bir değişiklik gösterirler. Bu dağlar ile ilgili bilgiler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Trabzon İli sınırları içinde kalan bu dağların en yüksek ve heybetli olanı Çakırgöl Dağıdır. Çakırgöl kitlesinin kuzey eteklerinde geniş ve derin glasier ( buzul yataklarının oluşturduğu çukur) deprasyon bulunmaktadır ki , bu görünüm seyredenleri hayrete düşürecek güzelliktedir.

TEPELER

Dağlık kütlenin kuzeye doğru devam eden vadiler arası bölümleri giderek daralmış ve yan derelere önemli ölçüde parçalanmışlardır. Bu nedenle tepelik alanlar, yükseltileri güneyden kuzeye doğru giderek alçalan komşu havzalarla olan su bölümü çizgilerini takip eder. Doğudan batıya doğru başlıca tepeler olan Haldizen ile Karadere akarsuları arasındaki Mador Tepesi (2.742 m.), Polot Tepesi (2.880 m.), Yanbolu ile Karadere arasındaki Ziyaret Tepe (2.829 m.), Değirmendere ile Yanbolu arasındaki Seslikaya Tepesi ( 2.117 m.), Gümüşki Tepesi ( 2.375 m.), Foldere ile Değirmendere arasındaki Karadağ (1.946 m.), Oba Tepesi (1.951 m.), Güzelyayla Tepesi (1.945 m.) ve Yankaya Tepesi ( 1.410 m.) havzaların iç kısımlarında , akarsu kolları aralarına doğru sokulan bir dağılış göstermektedirler. Batıdaki akarsu kollarının az oluşu, bu alanın daha az parçalanmasına sebep olmuştur.

YAYLALAR

İlin güneyinde, doğu batı istikametinde uzanan yüksek dağların kuzey eteklerinde, 1750- 2200 m. yüksekliklerdeki platolarda pek çok yaylalar vardır. Ormanın üst sınırında alp tipi vegetation ile çevrili ( nemi seven bitki- çiçeklerle süslü olan) bu otlaklarda iki ile üç km. aralıklarla 30-50 evden oluşan yaylalar vardır.

AKARSULAR

Bütün Doğu Karadeniz Bölgesinde olduğu gibi Trabzon ili içindeki akarsular da güneydeki yüksek dağlardan kaynaklarını alarak kuzey yönündeki dağ ve platoları derin bir şekilde yararak Karadeniz' e ulaşmakta ve hemen hepsi de kıyıda birer kıyı düzlüğü meydana getirmektedirler. Kaynakalrından denize ulaştıkları yere kadar 50 km yi geçmeyen bu küçük fakat haşin akarsular doğu sınırından batı sınırına kadar aşağıda açıklanan şekilde sıralanır. Trabzon İlindeki bütün akarsular su ürünleri üretimi ve avcılığa uygundur.

İKLİMİ

Trabzon Doğu Karadeniz’in sahil kesimi üzerinde yer alması nedeniyle yumuşak bir deniz iklimine sahiptir. İklim yazları orta sıcaklıkta , kışları ise ılık sıcaklıkta geçer. Bölgenin kuzey-batı yönündeki depresyonlara açık olması , iklim elemanlarının sürekli değişmesine neden olur. Trabzon ülkemizdeki diğer illerden farklı bir özellik arzetmektedir. Kafkas dağları Trabzon’u güneyden çepeçevre kuşatarak kuzeybatının soğuk rüzgarlarına kapatır. Ayrıca Sibirya’nın soğuk havası ile Kuzeydoğu Anadolu platolarında soğuyan havanın bölgeye girmesini önler. Bütün mevsimler düzenli yağış alır. Ortalama yağış miktarı metrekareye 830 mm. dir. Yılda 51 gün açık, 174 gün parçalı bulutlu ve 140 gün kapalı olarak geçmektedir.